Strefa Odkryć

  CBDC, Bitcoin i stablecoiny – trzy waluty cyfrowe, trzy różne światy Cyfrowy pieniądz często wrzucany jest do jednego worka. Bitcoin? Kryptowaluta. Stablecoin? Kryptowaluta. Cyfrowe euro? Też „jakaś kryptowaluta”. Tyle że z punktu widzenia technologii, prawa, odpowiedzialności i ekonomii są to trzy zupełnie różne konstrukcje . CBDC opiera się na autorytecie banku centralnego. Bitcoin opiera się na zdecentralizowanym protokole i ograniczonej podaży. Stablecoin jest prywatnie emitowanym tokenem, który próbuje utrzymać stabilną wartość względem określonego aktywa, najczęściej dolara lub euro. BIS określa stablecoiny właśnie jako prywatnie emitowane cyfrowe tokeny zaprojektowane do utrzymywania stabilnej wartości względem aktywa referencyjnego. Łączy je cyfrowa forma. Dzieli niemal wszystko inne. I właśnie dlatego zrozumienie tych różnic będzie jednym z najważniejszych elementów orientacji w finansach przyszłości. Trzy odpowiedzi na jedno pytanie Wszystkie trzy technologie próbują od...

  Cyfrowy złoty – czy Polska stworzy własną walutę przyszłości? Europa przygotowuje cyfrowe euro. Chiny od lat eksperymentują z cyfrowym juanem. Dziesiątki banków centralnych na świecie badają własne cyfrowe waluty. Według najnowszego dostępnego globalnego badania Banku Rozrachunków Międzynarodowych aż 85 z 93 ankietowanych banków centralnych prowadziło w 2024 roku prace nad detalicznym CBDC, hurtowym CBDC albo obiema formami jednocześnie. A Polska? Mamy jeden z najbardziej rozwiniętych rynków płatności elektronicznych w Europie, popularną bankowość mobilną, płatności natychmiastowe i społeczeństwo przyzwyczajone do płacenia telefonem. Czy kolejnym krokiem powinien więc być cyfrowy złoty ? Na razie odpowiedź Narodowego Banku Polskiego brzmi: nie ma decyzji o jego emisji. Nie oznacza to jednak, że temat został zamknięty. NBP analizuje rozwój CBDC w innych państwach i monitoruje zmieniające się otoczenie technologiczne. Bank zaznacza również, że jego obecne stanowisko może zostać zmo...

  Cyfrowe euro – nowy pieniądz Europy czy eksperyment na setkach milionów ludzi? Jeszcze kilka lat temu cyfrowe euro było przede wszystkim koncepcją omawianą przez ekonomistów, bankierów centralnych i ekspertów od nowych technologii. Dzisiaj projekt znajduje się znacznie bliżej rzeczywistości. Europejski Bank Centralny buduje techniczne podstawy systemu. Powstają zasady jego funkcjonowania. Wybrano już dostawców usług płatniczych do przyszłego pilotażu. Parlament Europejski zgodził się na rozpoczęcie negocjacji z Radą Unii Europejskiej w sprawie przepisów regulujących cyfrowe euro. Jeżeli proces legislacyjny zakończy się zgodnie z planem, Europejski Bank Centralny chce być przygotowany do potencjalnej pierwszej emisji cyfrowego euro w 2029 roku . Wcześniej, w drugiej połowie 2027 roku, ma rozpocząć się dwunastomiesięczny pilotaż systemu. Nie oznacza to jeszcze, że cyfrowe euro na pewno zostanie wprowadzone. Ale po raz pierwszy można powiedzieć, że Europa nie dyskutuje już wyłącznie...

  CBDC – cyfrowa waluta banku centralnego. Jak naprawdę ma działać? Wyobraźmy sobie pieniądz, który wygląda jak saldo w aplikacji bankowej, ale nie jest zwykłym depozytem w banku komercyjnym. Można nim zapłacić w sklepie, przesłać go drugiej osobie, przechowywać w telefonie lub na specjalnej karcie, a w niektórych sytuacjach korzystać z niego nawet bez dostępu do internetu. Taki pieniądz nie byłby Bitcoinem, stablecoinem ani punktem lojalnościowym prywatnej firmy. Stanowiłby oficjalną, cyfrową formę waluty emitowanej przez bank centralny. To właśnie CBDC — Central Bank Digital Currency , czyli cyfrowa waluta banku centralnego. Choć nazwa brzmi technicznie, idea jest stosunkowo prosta: stworzyć elektroniczny odpowiednik gotówki, który zachowa zaufanie do pieniądza państwowego, ale będzie działał w świecie aplikacji, natychmiastowych transakcji i połączonych urządzeń. Problem zaczyna się wtedy, gdy próbujemy odpowiedzieć na bardziej szczegółowe pytania. Kto będzie prowadził cyfrowy p...

  Czym jest CBDC? CBDC, czyli Central Bank Digital Currency , to cyfrowa wersja zwykłej państwowej waluty emitowana przez bank centralny. Przykładowo: cyfrowe euro byłoby emitowane przez Europejski Bank Centralny, cyfrowy złoty — przez Narodowy Bank Polski, cyfrowy juan — przez bank centralny Chin. Nie jest to Bitcoin ani zwykła kryptowaluta. Wartość cyfrowego euro wynosiłaby dokładnie tyle samo co zwykłego euro. Jedno cyfrowe euro miałoby odpowiadać jednemu euro w gotówce. Jak działałaby taka waluta? Pieniądze przechowywałoby się w cyfrowym portfelu, na przykład w telefonie lub specjalnej karcie. Możliwe byłyby: natychmiastowe płatności przez całą dobę, przelewy bez tradycyjnego oczekiwania na sesje bankowe, płatności między państwami, potencjalnie także płatności bez dostępu do internetu, automatyczne transakcje wykonywane przez tzw. inteligentne kontrakty. Cyfrowe euro nie musi działać na publicznym blockchainie takim jak Bitcoin. Może korzystać z centra...

  Asteroidy, międzygwiezdni goście i internetowa opowieść o tym, że „elity wiedzą” Reportaż popularnonaukowy | Strefa Odkryć Stan wiedzy: 15 sierpnia 2026 r. „Nie wszystko, co zostało zapisane, zostało zrozumiane.” PROLOG — Jedno zdanie, które uruchamia wyobraźnię Zaczęło się właściwie od jednego zdania. „Elity wiedzą, że coś wielkiego leci w stronę Ziemi.” Podobnych stwierdzeń coraz więcej pojawia się w internecie: w krótkich filmach, programach komentatorskich, postach, materiałach opartych na pojedynczych dokumentach NASA, fragmentach wypowiedzi naukowców albo zdjęciach przedstawiających orbity asteroid. Jedni mówią o asteroidzie. Inni o komecie. Jeszcze inni sugerują obiekt pochodzący spoza Układu Słonecznego albo nawet coś, czego natury oficjalnie nie znamy. Pojawia się też znacznie bardziej niepokojąca wersja tej historii: „Oni już wiedzą. Społeczeństwo jeszcze nie.” To właśnie te pogłoski stały się powodem powstania tego reportażu. Nie dlatego, że należy im w...